Πεντέλη - Ακρόπολη, ο δρόμος του μαρμάρου

Εντοπίστηκε τμήμα της αρχαίας οδού της «λιθαγωγίας», που οδηγούσε από τα λατομεία του Πεντελικού όρους στον Ιερό Βράχο

Την αρχαία οδό της «λιθαγωγίας», τον δρόμο δηλαδή που οδηγούσε από τα λατομεία μαρμάρου της Πεντέλης στην Αθήνα, έφεραν στο φως στο Χαλάνδρι- και μάλιστα στη σύγχρονη λεωφόρο Πεντέλης- οι αρχαιολόγοι της Β΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων της οποίας προΐσταται η κυρία Ιωάννα Δρακωτού . Πρόκειται για ιδιαιτέρως σημαντική οδό καθώς μέσω αυτής μεταφέρονταν από το Πεντελικόν όρος (ή Βριλησσόν) στο άστυ οι όγκοι του μαρμάρου με τους οποίους χτίστηκαν τα μνημεία της Ακρόπολης. Για πρώτη φορά λοιπόν τώρα ανασκάπτεται τμήμα της, αυτό που εντοπίστηκε από σωστική ανασκαφή σε ιδιωτικό οικόπεδο που βρίσκεται στη λεωφόρο Πεντέλης 133 (μεταξύ των οδών Πάρνηθος, Μεσσηνίας και Λακωνίας) και σε απόσταση περίπου 80 μέτρων νοτίως της ρεματιάς Χαλανδρίου. Την αναγνώριση και την ταύτιση της αρχαίας οδού έκανε η αρχαιολόγος της Εφορείας κυρία Μέλπω Πωλογιώργη .

Τρία οδοστρώματα υπολογίζεται ότι είχε η αρχαία οδός, αλλά μέχρι στιγμής έχει ερευνηθεί μόνον το ανώτερο. Φέρει μάλιστα τις αρματροχιές, τις δύο αύλακες δηλαδή για τους τροχούς των οχημάτων, με τη μία εξ αυτών να διακρίνεται με σαφήνεια παράλληλα προς το βόρειο ανάλημμα της οδού.

Ο δρόμος αποκαλύφθηκε σε όλο το πλάτος του οικοπέδου, δηλαδή σε μέγιστο μήκος 19,70 μ., ενώ το μέγιστο πλάτος του είναι 3,30 μ. Στις δύο πλευρές της σώζονται οι αναλημματικοί τοίχοι που συγκρατούσαν τα οδοστρώματα από συμπιεσμένο χώμα που περιλαμβάνει όστρακα αγγείων και κατά τόπους μικρούς αργούς λίθους.

Το καλύτερα διατηρημένο ανάλημμα είναι το νότιο προς τη λεωφόρο Πεντέλης. Προς την εσωτερική πλευρά της οδού, το ανάλημμα αποτελείται κυρίως από ακατέργαστους κροκαλοπαγείς λίθους ενώ προς την εξωτερική της από ένα λιθολόγημα από μικρούς λίθους και ποταμίσια χαλίκια. Ενας πρόχειρος τοίχος, εξάλλου, κατασκευασμένος από αργούς λίθους και ποταμίσια χαλίκια, ο οποίος έχει εντοπισθεί σε απόσταση 5,40 μ. από το βόρειο ανάλημμα (προς την πλευρά της ρεματιάς Χαλανδρίου) και βαίνει παράλληλα προς την αρχαία οδό, θεωρείται ότι λειτουργούσε ως ανάχωμα για την προστασία της στην περίπτωση ισχυρών πλημμυρών.

Ανάμεσα στα κινητά ευρήματα που έχουν προκύψει ως τώρα διακρίνονται ένα μολύβδινο σταθμίο (αντικείμενο μέτρησης βάρους), μια χάλκινη εφηλίδα (κάλυμμα καρφιού), μια ενσφράγιστη λαβή οξυπύθμενου αμφορέα για κρασί με παράσταση οινοχόης, αλλά και ένα χάλκινο νόμισμα της εποχής Φραγκοκρατίας, το οποίο καθώς βρέθηκε επάνω στο βόρειο ανάλημμα της αρχαίας οδού, πιθανώς υποδεικνύει τη χρήση της ως την εποχή εκείνη. Αφθονη βεβαίως είναι και η αρχαία κεραμική.

Να σημειωθεί ότι ο εντοπισμός αρχαίων καταλοίπων στο οικόπεδο έγινε από τον αρχαιολόγο της Β΄ Εφορείας κ. Δέδε Λιώνη ενώ η ανασκαφική έρευνα διεξάγεται από την αρχαιολόγο κυρία Γιούλη Παπαγεωργίου, υπό την καθοδήγηση και εποπτεία της αρχαιολόγου κυρίας Πωλογιώργη. Το ενδιαφέρον εξάλλου είναι ότι από τη στιγμή κατά την οποία το Χαλάνδρι και άλλες περιοχές της Αττικής υποβάλλονται σε αρχαιολογικό έλεγχο, σημαντικές αρχαιότητες έρχονται στο φως εμπλουτίζοντας τις γνώσεις για την αρχαία ιστορία του Λεκανοπεδίου.

Πορεία ίδια με εκείνη που είχε χαράξει ο Μανόλης Κορρές
Η ύπαρξη της οδού της λιθαγωγίας ήταν βεβαίως γνωστή, όχι όμως και η πορεία της, η οποία απλώς εικαζόταν με βάση γεωμορφολογικές και αρχαιολογικές παρατηρήσεις. Ωστόσο, πρόταση για την πορεία της αρχαίας οδού της λιθαγωγίας έχει κάνει ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ κ. Μανόλης Κορρές στο βιβλίο του «Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα». Και πράγματι, ο εντοπισμός της οδού βρίσκεται ακριβώς στην πορεία που έχει χαράξει, όπως αποδεικνύεται άλλωστε και από τα σχετικά σχεδιαγράμματα.

«Η οδός της μεταφοράς ή λιθαγωγίας άρχιζε από το κάτω πέρας της οδού της “καταγωγής”, ακολουθούσε τη δεξιά πλευρά της ρεματιάς του Χαλανδρίου επί μήκους τεσσάρων περίπου χιλιομέτρων,κατόπιν την αριστερή επί μήκους άλλων τεσσάρων,στη συνέχεια πλησίαζε τη διαδρομή της οδού Κηφισίας με μέρος της οποίας συνέπιπτε και μέσω του σημερινού Εθνικού Κήπου και της νοτίας κλιτύος της Ακροπόλεως κατέληγε αμέσως μετά από τον Ιερόν της Νύμφης σε υψόμετρο 96 μέτρων,όπου ήταν και η διασταύρωσή της με μία άλλη οδό, η οποία (κατά μήκος της δυτικής πλευράς του Ηρωδείου) οδηγούσε προς την Ακρόπολη» αναφέρει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του ο κ. Κορρές.

Σύμφωνα με τον ίδιο πάντα, η οδική απόσταση από το κάτω πέρας της οδού καταγωγίας ως τη διασταύρωση με το Ιερό της Νύμφης ήταν 17.400 μέτρα, δηλαδή μόνον κατά 1.000 μέτρα μεγαλύτερη από την ευθύγραμμη απόσταση μεταξύ των δύο σημείων. Οπως αναφέρει εξάλλου, η οδός της λιθαγωγίας ήταν σχεδόν σε όλο το μήκος της κατηφορική, κάτι που διευκόλυνε σε μεγάλο βαθμό τη μεταφορά του μαρμάρου.

«Οι αρχικοί στενοί εξοχικοί δρόμοι που κάποτε διέσχιζαν τις έρημες εκτάσεις μεταξύ μικρών χωριών όπως το Χαλάνδρι, οι Κουκουβάουνες ή το Αράκλι (σημερινό Παλαιό Ηράκλειο), κατά κανόνα δεν καταργήθηκαν από τη νέα πληθωρική μορφή της πυκνοκατοικημένης πόλης αλλά ενυπάρχουν ενσωματωμένοι ή και κατά διαφόρους τρόπους μεταμορφωμένοι μέσα στο απερίγραπτα ακανόνιστο αλλά όχι και τελείως τυχαίο σχέδιό της» αναφέρει ο κ. Κορρές.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΟΝ ΥΦΑΣΙ ΠΟΤΑΜΟ ΤΩΝ ΙΝΔΙΩΝ

Αρχαίο Κείμενο:

Ταύτα ως επύθετο Αλέξανδρος, πριν και επί μείζον προελθείν την ταραχήν τοις στρατιώταις και την αθυμίαν, ξυγκαλέσας τους ηγεμόνας των τάξεων έλεξεν ώδε:

«Ορών υμάς, ω άνδρες Μακεδόνες τε και ξύμμαχοι, ουχ ομοία έτι τη γνώμη επομένους μοι ες τους κινδύνους, ξυνήγαγον ες ταυτό, ως ή πείσας άγειν του πρόσω ή πεισθείς οπίσω αποστρέφεσθαι. Ει μέν δή μεμπτοί εισίν υμίν οι μέχρι δεύρο πονηθέντες πόνοι και αυτός εγώ ηγούμενος, ουδέν έτι προύργου λέγειν μοί εστιν. Ει δε Ιωνία τε πρός υμών διά τούσδε τους πόνους έχεται και Ελλήσποντος και Φρύγες αμφότεροι και Καππαδόκες και Παφλαγόνες και Λυδοί και Κάρες και Λύκιοι και Παμφυλία δέ και Φοινίκη και Αίγυπτος ξύν τη Λιβύη τη Ελληνική και Αραβίας έστιν ά και Συρία η τε κοίλη και η μέση των ποταμών, και Βαβυλών δέ έχεται και το Σουσίων έθνος και Πέρσαι καί Μήδοι και όσων Πέρσαι και Μήδοι επήρχον, και όσων δε ουκ ήρχον, τα υπέρ τας Κασπίας πύλας, τα επέκεινα του Καυκάσου, ο Τάναϊς, τα πρόσω έτι του Τανάϊδος, Βακτριανοί, Υρκάνιοι, η θάλασσα η Υρκανία, Σκύθας τε ανεστείλαμεν έστε επί την έρημον, επί τούτοις μέντοι και ο Ινδός ποταμός δια της ημετέρας ρεί, ο Υδάσπης δια της ημετέρας, ο Ακεσίνης, ο Υδραώτης, τί οκνείτε και τον Ύφασιν και τα επέκεινα του Υφάσιος γένη προσθείναι τη υμετέρα Μακεδόνων αρχή; Ή δέδιτε μη δέξωνται υμάς έτι άλλοι βάρβαροι επιόντας; ων γε οι μεν προσχωρούσιν εκόντες, οι δε φεύγοντες αλίσκονται, οι δε αποφυ-γόντες την χώραν ημίν έρημον παραδιδόασιν, η δε τοις ξυμμάχοις τε και τοις εκούσι προσχωρήσασι προστίθεται.

Πέρας δε των πόνων γενναίω μεν ανδρί ουδέν δοκώ έγωγε ότι μη αυτούς τους πόνους, όσοι αυτών ες καλά έργα φέρουσιν. Ει δε τις και αυτώ τω πολεμείν ποθεί ακούσαι ό τι περ έσται πέρας, μαθέτω ότι ου πολλή έτι ημίν η λοιπή εστιν έστε επί τον ποταμόν τε Γάγγην και την εώαν θάλασσαν· ταύτη δε λέγω ημίν ξυναφής φανείται η Υρκανία θάλασσα εκπεριέρχεται γάρ γήν περί πάσαν η μεγάλη θάλασσα. Και εγώ επιδείξω Μακεδόσι τε και τοις ξυμμάχοις τον μεν Ινδικόν κόλπον ξύρρουν όντα τω Περσικώ, την δε Υρκανίαν [θάλασσαν] τω Ινδικώ· από δε του Περσικού ες Λιβύην περιπλευσθήσεται στόλω ημετέρω τα μέχρι Ηρακλέους Στηλών· από δε στηλών η εντός Λιβύη πάσα ημετέρα γίγνεται και η Ασία δή ούτω πάσα, και όροι της ταύτη αρχής ούσπερ και της γής όρους ο θεός εποίησε.

Νύν δέ δή αποτρεπομένων πολλά μέν μάχιμα υπολείπεται γένη επέκεινα του Υφάσιος έστε επί την εώαν θάλασσαν, πολλά δέ από τούτων έτι επί την Υρκανίαν ως επί βορράν άνεμον, και τα Σκυθικά γένη ου πόρρω τούτων, ώστε δέος μη απελθόντων οπίσω και τα νύν κατεχόμενα ου βέβαια όντα επαρθή πρός απόστασιν πρός των μήπω εχομένων. Και τότε δή ανόνητοι ημίν έσονται οι πολλοί πόνοι ή άλλων αύθις εξ αρχής δεήσει πόνων τε και κινδύνων, αλλά παραμείνατε, άνδρες Μακεδόνες και ξύμμαχοι, πονούντων τοι και κινδυνευόντων τα καλά έργα, και ζήν τε ξύν αρετή ηδύ και αποθνήσκειν κλέος αθάνατον υπολειπομένους.

Ή ουκ ίστε ότι ο πρόγονος ο ημέτερος ουκ εν Τίρυνθι ουδέ Άργει, αλλ΄ ουδέ εν Πελοππονήσω ή Θήβαις μένων ες τοσόνδε κλέος ήλθεν ως θεός εξ ανθρώπου γενέσθαι ή δοκείν; Ου μέν δή ουδέ Διονύσου, ακροτέρου τούτου θεού ή καθ’ Ηρακλέα, ολίγοι πόνοι, αλλά ημείς γε και επέκεινα της Νύσης αφίγμεθα και η Άορνος πέτρα η τω Ηρακλεί ανάλωτος πρός ημών έχεται. Υμείς δε και τα έτι υπόλοιπα της Ασίας πρόσθετε τοις ήδη κεκτημένοις και τα ολίγα τοις πολλοίς. Επεί και ημίν αυτοίς τί αν μέγα και καλόν κατεπέπρακτο, ει εν Μακεδονία καθήμενοι ικανόν εποιούμεθα απόνως την οικείαν διασώζειν, Θράκας τους ομόρους ή Ιλλυριούς ή Τριβαλλούς ή και των Ελλήνων όσοι ουκ επιτήδειοι ες τα ημέτερα αναστέλλοντες;

Ει μέν δή υμάς πονούντας και κινδυνεύοντας αυτός απόνως και ακινδύνως εξηγούμενος ήγον, ουκ απεικότως αν προεκάμνετε ταις γνώμαις, των μέν πόνων μόνοις υμίν μετόν, τα δέ άθλα αυτών άλλοις περιποιούντες· νυν δέ κοινοί μέν ημίν οι πόνοι, ίσον δέ μέτεστι των κινδύνων, τας δέ άθλα εν μέσω κείται ξύμπασιν. Η τε γαρ χώρα υμετέρα και υμείς αυτής σατραπεύετε. Και των χρημάτων το μέρος νυν τε ες υμάς το πολύ έρχεται και επειδάν επεξέλθωμεν την Ασίαν, τότε ουκ εμπλήσας μα Δία υμάς, αλλά και υπερβαλών όσα έκαστος ελπίζοι αγαθά έσεσθαι τους μεν απιέναι οίκαδε εθέλοντας εις την οικίαν αποπέμψω ή επανάξω αυτός· τους δέ αυτού μένοντας ζηλωτούς τοις απερχομένοις ποιήσω.»

Απόδοση:

Μόλις επληροφορήθη αυτά ο Αλέξανδρος, προτού αυξηθή ακόμη περισσότερον η ταραχή και η αθυμία του στρατού, συγκαλέσας τους αρχηγούς των σωμάτων είπε τα εξής:

«Επειδή σας βλέπω, ω Μακεδόνες και σύμμαχοι, ότι δεν θέλετε να με ακολουθήσετε εις τους κινδύνους με την ιδίαν προθυμίαν πλέον, δι’ αυτό σας συνεκάλεσα όλους ομού με τον σκοπόν ή, αφού σας πείσω, να σας οδηγήσω πρός τα εμπρός, ή, αφού πεισθώ να σας φέρω πρός τα οπίσω. Εάν μεν λοιπόν είναι αξιοκατάκριτοι οι μέχρι τούδε διεξαχθέντες αγώνες και εγώ ο οποίος σας ωδηγούσα, τότε δεν έχω πλέον να είπω τίποτε. Αφού όμως τώρα εξ αιτίας τούτων των αγώνων η Ιωνία κατέχεται από ημάς και ο Ελλήσποντος και αι δύο Φρυγίαι και η Καππαδοκία και η Παφλαγονία και η Λυδία και η Καρία και η Λυκία και η Παμφυλία δέ και η Φοινίκη και η Αίγυπτος μαζί με την Eλληνικήν Λιβύην και μερικά μέρη της Αραβίας και η κοίλη Συρία και η Μεσοποταμία, και η Βαβυλών ακόμη υπόκειται εις την εξουσίαν μας και το έθνος των Σουσίων και η Περσία και η Μηδία και όσους οι Πέρσαι και οι Μήδοι εξουσίαζαν αλλά και όσους δεν εξουσίαζαν, αι επάνω από τας Κασπίας Πύλας χώραι και αι πέρα του Καυκάσου, ο Τάναϊς, τα πέραν ακόμη από τον Τάναϊν, η Βακτριανή, η Υρκανία και η Υρκανία θάλασσα, και αφού εξεδιώξαμεν τους Σκύθας έως την έρημον, ύστερον δέ από όλα αυτά μάλιστα και ο Ινδός ποταμός ρέει διά μέσου της ιδικής μας χώρας, ο Υδάσπης διά μέσου της ιδικής μας, όπως και ο Ακεσίνης και ο Υδραώτης, διατί λοιπόν διστάζετε να προσαρτήσετε και τα πέραν από τον Ύφασιν έθνη εις το Μακεδονικόν κράτος το ιδικόν σας; Ή φοβείσθε μήπως αντισταθούν εις εσάς και άλλοι βάρβαροι, όταν επιτεθήτε κατ’ αυτών; Αφού μάλιστα άλλοι μέν εξ αυτών υποτάσσονται θεληματικώς, άλλοι δέ τρεπόμενοι εις φυγήν αιχμαλωτίζονται, άλλοι δέ έφυγαν μακράν και αφήνουν εις τας χείρας μας έρημον την χώραν των, η οποία παραχωρείται εις τους συμμάχους και εις εκείνους που προσεχώρησαν εις ημάς αυτοπροαιρέτως.

Δι’ ένα γενναίον άνδρα, όπως εγώ τουλάχιστον νομίζω, δεν υπάρχει κανένα άλλο τέλος των κόπων του παρά μόνον αυτοί οι αγώνες του όσοι εξ αυτών καταλήγουν εις ένδοξα έργα. Εάν δε κανείς από σάς επιθυμεί να ακούση ποίον ακριβώς θα είναι το τέρμα του πολέμου, αυτός ας μάθη ότι ολίγη ακόμη χώρα απομένει εις ημάς προς κατάκτησιν μέχρι του Γάγγου ποταμού και του Ανατολικού Ωκεανού. Εις αυτό το μέρος λέγω εις σας ότι θα ιδήτε αυτόν τον ωκεανόν να συνάπτεται με την Υρκανίαν θάλασσαν, διότι ο μεγάλος εκείνος Ωκεανός περιβάλλει απ’ έξω όλην την γήν. Και εγώ θα δείξω εις τους Μακεδόνας και τους άλλους συμμάχους ότι ο μέν Ινδικός κόλπος συνενούται κατά τον ρούν με τον Περσικόν, ο δε Υρκανικός με τον Ινδικόν. Και από τον Περσικόν κόλπον ημείς θα περιπλεύσωμεν με τον στόλον μας την Λιβύην έως τας στήλας του Ηρακλέους. Από δέ τας στήλας η εσωτερική Λυβύη θα περιέλθη εις την εξουσίαν μας και η Ασία μάλιστα ομοίως όλη, και θα έχωμεν ως όρια της εξουσίας μας εις τούτο το μέρος εκείνα τα οποία ακριβώς έβαλε ο θεός ως όρια και της γής.

Τώρα δέ εάν τραπώμεν προς τα οπίσω, πολλά μεν έθνη πολεμικά θα απομείνουν ελεύθερα πέραν του Υφάσιος ποταμού μέχρι του Ανατολικού Ωκεανού, πολλά δέ μακράν από αυτά πρός βορράν έως την Υρκανίαν θάλασσαν, και τα Σκυθικά φύλα τα οποία δεν είναι μακράν από αυτά, και δι’ αυτό φοβούμαι, εάν επιστρέψωμεν πρός τα οπίσω, μήπως και τα κατεχόμενα τώρα από ημάς μέρη, επειδή δεν είναι πιστά, παρακινηθούν εις αποστασίαν από τα άλλα έθνη τα οποία δεν έχουν υποταχθή από ημάς. Και τότε πλέον οι πολλοί μέχρι τούδε κόποι μας θα είναι ανωφελείς ή θα χρειασθώμεν εξ αρχής άλλους αγώνας και κινδύνους. Αλλά παραμείνατε ακόμη, ω Μακεδόνες και σύμμαχοι, καθόσον μάλιστα τους κοπιάζοντας και κινδυνεύοντας ακολουθούν τα ένδοξα έργα. Και το να ζη κανείς με αρετήν είναι γλυκύ όπως και το να αποθνήσκη πάλιν αφού αφήση αθάνατον δόξαν.

Ή δεν γνωρίζετε ότι ο ιδικός μας πρόγονος έφθασεν εις τόσην δόξαν ώστε από άνθρωπος έγινε θεός ή εθεωρήθη θεός από τους ανθρώπους, διότι δέν έμεινεν ούτε εις την Τίρυνθαν ούτε εις το Άργος ουδέ εις την Πελοπόννησον ή εις τας Θήβας αλλ’ όμως και του Διονύσου, ο οποίος ήτο ανώτερος θεός από τον Ηρακλέα, οι αγώνες δεν ήσαν ολίγοι. Αλλ’ ημείς μάλιστα και πέρα της Νύσης έχομεν φθάσει και η Άορνος Πέτρα, τον οποίον δεν ηδυνήθη να κυριεύση ο Ηρακλής, έχει καταληφθή από ημάς. Σεις δε τώρα προσθέσατε και τα υπόλοιπα μέρη της Ασίας εις τα μέχρι τούδε αποκτηθέντα και τα ολίγα εις τα πολλά. Επειδή και ημείς οι ίδιοι τι μέγα κατόρθωμα ηθέλαμεν επιτελέσει, εάν μένοντες εις την Μακεδονίαν ηρκούμεθα να διασώζωμεν μόνον την πατρίδα μας χωρίς κόπους, κρατούντες έξω των συνόρων μας τους γείτονας Θράκας ή τους Ιλλυριούς ή τους Τριβαλλούς ή μερικούς εκ των Ελλήνων όσοι ήσαν εχθροί πρός ημάς;

Εάν όμως εγώ σας ωδηγούσα εις τους αγώνας και τους κινδύνους κοπιάζοντας και κινδυνεύοντας χωρίς να κοπιάζω και κινδυνεύω μαζί με σάς εγώ ο ίδιος, τότε δικαίως ηθέλατε αποκάμει ψυχικώς, εφ’ όσον τους κόπους θα υφίστασθε μόνον σείς, ενώ θα εδίδετε τα βραβεία των κόπων σας εις άλλους. Τώρα όμως και τους κόπους έχομεν κοινούς και εξ ίσου μετέχομεν όλοι εις τους κινδύνους, τα δέ βραβεία ευρίσκονται εις το μέσον και κοινά δι’ όλους. Διότι και η χώρα αυτή είναι ιδική σας και σεις είσθε διοικηταί αυτής. Και εκ των χρημάτων τώρα μέν το περισσότερον μέρος εις σας περιέρχεται, και όταν υποτάξωμεν όλην την Ασίαν, τότε όχι μόνο αφού σας φορτώσω, μά τον Δία, μέ αγαθά, αλλ’ αφού σας δώσω και πολύ περισσότερα από όσα ελπίζει να λάβη ο καθένας, τους μέν επιθυμούντας να επιστρέψουν εις την πατρίδα θα τους αποστείλω ή θα τους επαναφέρω εγώ ο ίδιος, τους δε επιθυμούντας να μείνουν εδώ θα τους κάμω τέτοιους, ώστε να τους ζηλεύουν εκείνοι που θα επέστρεφαν εις την πατρίδα των».

( Αρριανού «Αλεξάνδρου Ανάβασις», Βιβλίο E΄, Κεφ. 25, Εκδόσεις «Πάπυρος» )

ΠΗΓΗ: ΗΛΙΟΔΡΟΜΙΟΝ

ΥΠΑΤΙΑ - Η ΜΑΡΤΥΡΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ

H Υπατία ήταν η κλασική περίπτωση σωστού ανθρώπου που γεννήθηκε σε λάθος εποχή. Ενώ γεννήθηκε στο σωστό μέρος - στην Αλεξάνδρεια, την κοιτίδα του κοσμοπολιτισμού,- γεννήθηκε το 370 μ.X., 5-6 αιώνες αργότερα από τον καιρό που θα εκτιμούσαν τα πνευματικά της προσόντα. Ήταν εκπληκτική μαθηματικός, καλύτερη και από τον επίσης εκπληκτικό μαθηματικό Θέωνα, τον πατέρα της - και λίγο πριν πέσει οριστικά το σκοτάδι του μεσαίωνα. Δεν είναι και τόσο ευφυές - από την κοντόθωρη άποψη της δικής σου επιβίωσης τουλάχιστον - να διακονείς την επιστήμη σε ημέρες που έχει πάρει το πάνω χέρι η πίστη.

Σε ένα τέτοιο ζοφερό και βαθιά αντιπνευματικό κλίμα, όπου η ομορφιά θεωρείται αμαρτία, ο μισογυνισμός θεσμοθετείται από την Εκκλησία - είναι ανατριχιαστικά τα σχετικά εδάφια από τις επιστολές-εντολές του Αποστόλου Παύλου που παρατίθενται - και τα λεπτεπίλεπτα όργανα τής ήδη εντυπωσιακά προχωρημένης επιστημονικής έρευνας εκλαμβάνονται ως όργανα του Σατανά σε παγανιστικές τελετές

Ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Κύριλλος - επιμένει ο Γκάλβεθ - «που στις μέρες μας θα τον βλέπαμε σαν διαβολικό ταλιμπάν, έφερε στη συνείδησή του το βάρος του θανάτου περίπου διακοσίων πενήντα χιλιάδων Ιουδαίων. Γι' αυτό ο Κάρλχαϊντς Ντέσνερ, στην "Εγκληματική Ιστορία του Χριστιανισμού", τον θεωρεί προάγγελο του Χίτλερ και απαλλάσσει τον δεύτερο από την απάνθρωπη σύλληψη της "οριστικής λύσης"...» Όσο σκληρή και αν ακούγεται η σύγκριση, ο Γκάλβεθ δεν την αφήνει ατεκμηρίωτη. Δύο χιλιάδες χρόνια τώρα, ο φονταμενταλισμός ακολουθεί με ευλάβεια τα ίδια πάντα βήματα. Πρώτα στρέφεται κατά των «αιρετικών» στους κόλπους του κι έπειτα κατά όλων των υπολοίπων. Απώτατη επιδίωξη; Είτε θ' ακούγεται μία φωνή είτε θα βασιλεύει η σιωπή... Αλληλούια.

ΤΟ ΒΑΘΥΤΑΤΟ ΜΙΣΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ

«Ευτυχώς, υπάρχει μια εκτενέστατη βιβλιογραφία για τον Κύριλλο και, ακόμα, έχουμε στη διάθεσή μας τα έργα του. Και ξέρουμε από αυτά ότι ένιωθε βαθύτατο μίσος για το σύνολο της Φιλοσοφίας, την οποία χαρακτήριζε «ελληνιστική βλακεία». Αισθανόταν μια περιφρόνηση εξίσου βαθιά για τον Όμηρο και τον Ησίοδο, όπως και για όλους τους Έλληνες δραματουργούς. Όσο για τον ρόλο της γυναίκας, έλεγε σε ένα από τα κηρύγματά του: "Υποταγμένη και παραδομένη στην υπακοή προς τον Θεό, οφείλει να αφοσιώνεται στη γέννηση παιδιών"»

H Yπατία έλαμψε στην πνευματική ζωή της υστερορωμαϊκής Aλεξάνδρειας με την ευγλωττία, την ομορφιά, τα πνευματικά της χαρίσματα. Έγινε σύμβολο της θετικής γνώσης σε χρόνους όπου ο χριστεπώνυμος ζήλος ταύτιζε το φιλέρευνο πνεύμα με την πλάνη και τη μαγεία. O πατριάρχης Aλεξανδρείας, Kύριλλος τη μισούσε θανάσιμα. Mε παρακίνησή του, γράφει ο σύγχρονός της Σωκράτης ο Σχολαστικός, την κατακρεούργησαν φανατικοί μοναχοί το 415. Tο ειδεχθές έγκλημα οδήγησε στη φυγή πολλούς λόγιους και επιστήμονες. Ήταν η αρχή του τέλους της Aλεξάνδρειας ως φάρου της γνώσης στον ύστερο αρχαίο κόσμο. Tο δέκατο και τελευταίο κεφάλαιο, «H κληρονομιά της Yπατίας», απαραίτητο, διαφωτιστικό και σωστά τοποθετημένο στο τέλος και όχι (σε μορφή και) στη θέση Προλόγου.

.

ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΡΕΟΥΡΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

«Ήταν δεκατρείς. Eμοιαζαν με κυνηγούς που παραμονεύουν το θήραμά τους. Mπορούσε να διακρίνει τον αρχηγό τους: φορούσε δερμάτινα σανδάλια και λευκό χιτώνα. Oι άλλοι ήταν ξυπόλυτοι και η αμφίεσή τους περιοριζόταν σε κάτι μανδύες από τραχύ ύφασμα χρώματος καφέ. Eίχαν πρόσωπα στεγνωμένα από τους ανέμους και τον ήλιο της ερήμου και δασιές, αναμαλλιασμένες γενειάδες.

H Yπατία, που είχε πάψει να κοιτάζει έξω, δεν αντιλήφθηκε αρχικά τι συνέβαινε... Ύστερα τινάχτηκε μακριά από το κάθισμά της και έπεσε με φόρα στο λιθόστρωτο. Tότε είδε την ομάδα των ανδρών, που αποτελείωναν τους μεταφορείς της..., πεσμένους κατάχαμα, μερικούς να συστρέφονται από τον πόνο, τους υπόλοιπους ήδη αποκεφαλισμένους. Ένιωσε την πίεση κάτι αρπακτικών νυχιών που χώνονταν στις σάρκες τις και τη σήκωναν στον αέρα. Αντιλήφτηκε ότι την έβαζαν ξανά στο φορείο. Ένιωσε το βάρος ενός άντρα που έπεσε πάνω της και προσπαθούσε να την ακινητοποιήσει ...

Όλη της η ζωή περνούσε μπροστά της σαν μυθιστόρημα. Tα παιδικά της παιχνίδια. O πατέρας της να τη σηκώνει ψηλά. Oι κήποι του σπιτιού. H πρώτη φορά που συνόδευσε τον πατέρα της στην αίθουσα όπου παρέδιδε τα μαθήματά του. H πρώτη φορά που η ίδια παρέδωσε μάθημα σ' εκείνη την αίθουσα. Tην έσυραν μέσα στην εκκλησία και της ξέσκισαν τα ρούχα. Tην πέταξαν καταγής, δίπλα στην Aγία Tράπεζα, και ένας άντρας σήκωσε το ράσο του... Προσπάθησε να αμυνθεί, ο άλλος άρχισε να τη γρονθοκοπά στο πρόσωπο... Ένιωσε ναυτία και άρχισε να κάνει εμετό. Kαι πάλι οι γροθιές στο πρόσωπο και τα νύχια που την έσφιγγαν σαν μέγγενη...

Bυθισμένη σ' εκείνη την αφόρητη κατάσταση, αντιλήφθηκε ότι μπορούσε να κάνει μια νοητική προσπάθεια και να κοιτάξει τη σκηνή σαν να συνέβαιναν όλα αυτά σε κάποιον άλλο... Mπορούσε να αγναντεύει τα πάντα από ψηλά..., να βγει από τον εαυτό της και να καταφύγει σ' εκείνες τις σφαίρες όπου είχε εκτυλιχθεί πάντοτε η ζωή της. Eκεί ψηλά βρισκόταν ο Όμηρος και ο Eυριπίδης της, ο Eυκλείδης και ο Διόφαντός της, η ποίηση, η μουσική, τα θαυμάσια παραληρήματα της φαντασίας όταν ακολουθούσε το μονοπάτι της μαθηματικής έρευνας... Παρευρισκόταν στο ίδιο της το δράμα σαν να παρακολουθούσε θεατρική παράσταση. Χαμογελούσε κρυφά: είχε κοροϊδέψει εκείνους τους ανθρώπους, τους είχε νικήσει. Tελικά έχασε τις αισθήσεις της.

Δίπλα στην πόρτα του σκευοφυλακίου υπήρχαν δυο άδειοι αμφορείς. Oι άντρες τούς κομμάτιασαν καταγής... Όρμησαν πάνω στην Yπατία και βάλθηκαν να ξεκολλάνε τις σάρκες από τα οστά της..., χρησιμοποίησαν τα θραύσματα για να της ακρωτηριάσουν τα μέλη... Kαι ξαφνικά έπαψε να αισθάνεται το σώμα της. Kάθε πόνος εξαφανίστηκε και την κυρίευσε μια παράξενη ευδαιμονία. Eίδε τον εαυτό της, εκπληκτικά ήρεμο, στην είσοδο μιας πένθιμης σήραγγας... Διέκρινε στο βάθος τη μορφή του πατέρα της, που της άπλωνε τα χέρια. Έπρεπε να τρέξει κοντά του, να αναζητήσει καταφύγιο στην αγκαλιά του. Kαι όταν σταμάτησε να τρέχει, τα φώτα έδωσαν τη θέση τους στο έρεβος και βασίλεψε το σκοτάδι. H τάξη διαλύθηκε μέσα στο χάος.»

«Eκ του δίφρου εκβαλόντες, επί την εκκλησίαν Kαισάριον συνέλκουσιν· αποδύσαντές τε την εσθήτα, οστράκοις ανείλον. Kαι μεληδόν διασπάσαντες, επί τον καλούμενον Kιναρώνα τα μέλη συνάραντες, πυρί κατηνάλωσαν» (Σωκράτης ο Σχολαστικός, "Eκκλησιαστική Iστορία", 5ος αι. μ.X.), που στα νεοελληνικά λέει: «Αφού την άρπαξαν από το άρμα της την έσυραν στην εκκλησία που λεγόταν Καισάριο, και αφού την γύμνωσαν την κομμάτιασαν με θραύσματα αγγείων. Και αφού την κομμάτιασαν, σώριασαν τα κομμάτια της στον λεγόμενο Κιναρώνα και τα αφάνισαν με φωτιά»...

Πηγή: Πέδρο Γάλβεθ ,"Yπατία. H γυναίκα που αγάπησε την επιστήμη" εκδ. Mεταίχμιο

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΟΙ

Αριστοτέλης: Η ζωή και τα έργα του

Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.Χ. στα Στάγειρα, στο ανατολικό τμήμα της Χαλκιδικής. Ο πατέρας του Νικόμαχος ήταν προσωπικός γιατρός του βασιλιά της Μακεδονίας Αμύντα Β'. Το 368/7 ο νεαρός Αριστοτέλης μετοίκησε στην Αθήνα και έγινε δεκτός στην Ακαδημία του Πλάτωνα, όπου και φοίτησε 20 χρόνια, μέχρι το θάνατο του δασκάλου του (348/7).
Στη συνέχεια πήγε στην 'Ασσο της Μυσίας, που γνώριζε εκείνη την εποχή μεγάλη πνευματική άνθηση, και κατόπιν στη Μυτιλήνη, όπου έμεινε για δύο χρόνια. Το 343/2 τον προσκάλεσε στην αυλή του ο Φίλιππος της Μακεδονίας και ανέλαβε την εκπαίδευση του Αλέξανδρου.
Ο Αριστοτέλης γύρισε στην Αθήνα το 335/4 π.Χ., όπου ίδρυσε τη δική του σχολή, το Λύκειο ή Περίπατο, όπως ονομάστηκε αργότερα. Η σχολή βρισκόταν στο ανατολικό τμήμα της πόλης, κοντά στο ιερό του Λύκειου Απόλλωνα, απ' όπου και πήρε το όνομά της, και αρχικά στεγαζόταν σε ένα γυμναστήριο. Αργότερα, ο διάδοχος του Αριστοτέλη, Θεόφραστος, κληρονόμησε ένα κτήμα κοντά στη σχολή, το οποίο έθεσε στη διάθεση του Λυκείου.
Στη σχολή του ο Αριστοτέλης δίδαξε δεκατρία χρόνια. Η διαμονή του στην Αθήνα τελείωσε άδοξα, όταν, εξαιτίας του αντιμακεδονικού κλίματος που αυξήθηκε στην πόλη μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο φιλόσοφος κατηγορήθηκε για ασέβεια. Για να αποφύγει την καταδίκη κατέφυγε στη Χαλκίδα, όπου πέθανε ένα χρόνο μετά, το 322 π.Χ.
Ο Αριστοτέλης είναι από τα καθολικότερα πνεύματα, αφού ασχολήθηκε με όλα τα επιστημονικά και φιλοσοφικά θέματα, συνδυάζοντας τη φιλοσοφική θεώρηση με την εμπειρική παρατήρηση. Η επίδραση της αριστοτελικής φιλοσοφίας υπήρξε μεγάλη κατά τους αρχαίους όσο και κατά τους νεότερους χρόνους. Αποφασιστική ήταν η επιρροή του στο Μεσαίωνα.
Τα έργα του Aριστοτέλη απευθύνονταν σε κοινό με επαρκή γενική παιδεία. Ο ίδιος έκανε διάκριση μεταξύ των Λόγων Εξωτερικών, έργων που προορίζονταν για αναγνώστες εκτός της σχολής του και από τα οποία διαθέτουμε μόνον αποσπάσματα, και των Λόγων κατά Φιλοσοφίαν, έργων γραμμένων με τη μορφή διαλέξεων ή για μελέτη μέσα στο δικό του κύκλο, τα οποία αποτελούν το σωζόμενο αριστοτελικό έργο. Τα κείμενα που διαθέτουμε πιθανόν ανάγονται σε μια έκδοση που έκανε ο Ανδρόνικος ο Ρόδιος πριν από τα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ., στον οποίο αποδίδονται επίσης η διάταξη των έργων του φιλοσόφου, η διαίρεσή τους σε βιβλία καθώς και μερικοί τίτλοι.
Ο ίδιος ο Αριστοτέλης αναγνώριζε μια συγκεκριμένη διάταξη της γνώσης ή των επιστημών, στην οποία βασίζεται και η διάταξη των έργων του: θεωρητική, πρακτική και παραγωγική (Μετά τα Φυσικά Ε 1025b25). Σ' αυτά πρέπει να προστεθούν και οι λογικές πραγματείες, τις οποίες ο φιλόσοφος θεωρούσε ως μέθοδο επιχειρηματολογίας εφαρμόσιμη σε όλες τις επιστήμες.

Τα έργα του
Φυσικά: Μελέτες και παρατηρήσεις γύρω από φυσικά θέματα περιλαμβάνονται στα έργα Φυσικά, Περί Ουρανού, Περί Γενέσεως και Φθοράς, Περί Κόσμου, Περί Ζώων Μορίων, Περί Ζώων Κινήσεως, Περί Ψυχής. Όπως διακρίνεται και από τους τίτλους, οι μελέτες αυτές αφορούν τη φύση, τη βιολογία και τη θεολογία.

Οντολογικά: Τα σχετικά έργα είναι συγκεντρωμένα στο σύγγραμμα του φιλοσόφου Μετά τα Φυσικά. Αντίθετα από τον Πλάτωνα, ο οποίος διατύπωσε την άποψη ότι υπάρχουν δύο κόσμοι: των ιδεών, που είναι ο αιώνιος, ο αμετάβλητος, και των αισθήσεων, των αισθητών και μεταβαλλόμενων πραγμάτων, ο Αριστοτέλης χωρίς να αρνείται τη σημασία των ιδεών, θεωρούσε ότι οι ιδέες ενυπάρχουν στον αισθητό κόσμο ως δυνάμεις που διαμορφώνουν την ύλη. Για τον Αριστοτέλη επομένως ιδέα και ύλη αποτελούν μαζί την ουσία του κόσμου. Με τον Πλάτωνα διέφεραν και σε ένα άλλο σημείο: ενώ για τον Πλάτωνα η Ιδέα ήταν η πρώτη και τελευταία αλήθεια, για τον Αριστοτέλη πρωταρχικό ήταν το Γεγονός. Τέλος, ο Αριστοτέλης εγκαινίασε τη μέθοδο της ανάλυσης, η οποία πριν από τη σύνθεση απαιτεί την επιστημονική μέθοδο της παρατήρησης. Η άποψη αυτή συγγενεύει με τη σκέψη του Δημόκριτου, διαφοροποιείται όμως απ' αυτήν λόγω των αρχών του Αριστοτέλη, δηλαδή της αρχής της ελεύθερης βούλησης του ατόμου και της αρχής της εντελέχειας, της σκοπιμότητας δηλαδή που ενυπάρχει στην ύλη. Αυτή η δεύτερη αρχή οδήγησε στο χαρακτηρισμό της αριστοτελικής θεωρίας ως τελεολογική.

Λογικά: Τα συγγράμματα του φιλοσόφου που αναφέρονται στη λογική και τη μεθοδολογία συγκεντρώθηκαν κατά τη Βυζαντινή περίοδο σε ένα βιβλίο με τίτλο Όργανον. Ο Αριστοτέλης διατύπωσε τους βασικούς νόμους της λογικής, το νόμο της ταυτότητας, το νόμο της (μη) αντίφασης και το νόμο της τρίτης αποκλείσεως. Με τους νόμους αυτούς και τη θεωρία για τις λογικές κατηγορίες έννοια, κρίση, συλλογισμό θεμελίωσε την τυπική λογική.

Πολιτικά: Ο Αριστοτέλης ασχολήθηκε και με την κοινωνική ιστορία και την πολιτειολογία. Έχει διασωθεί μόνον ένα σύγγραμμα, τα Πολιτικά. Η πραγματεία Αθηναίων Πολιτεία και αποσπάσματα από τις πολιτείες άλλων πόλεων αποτελούν δείγματα του προγράμματος της σχολής του. Στα Πολιτικά του διακρίνει τρεις κύριες μορφές πολιτευμάτων: τη μοναρχία, τη δημοκρατία και την αριστοκρατία. Eκτροπή αυτών των πολιτευμάτων αποτελούν η τυραννία, η οχλοκρατία και η ολιγαρχία. Εκτός όμως από τη μελέτη των πολιτευμάτων, στο έργο αυτό εκθέτει και τις απόψεις του για τις σχέσεις μεταξύ οίκου και πόλεως, για τις σχέσεις μεταξύ των μελών ενός οίκου, αλλά και για την οικονομία. Διακρίνει την οικονομία που είναι απαραίτητη για την αυτονομία του οίκου ή του κράτους, την οποία ονομάζει χρηματιστική, από εκείνη που οδηγεί στο κέρδος και την ονομάζει είδος της χρηματιστικής καπηλικόν. Για την τεκμηρίωση των απόψεών του ο Αριστοτέλης παραθέτει στο βιβλίο του πολύτιμες για μας πληροφορίες σχετικά με τις κοινωνικές αντιθέσεις, τους κοινωνικούς αγώνες, αλλά και τις άλλες κυρίαρχες απόψεις της εποχής του. Εκθέτει ακόμα τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν σε διάφορες πόλεις, όχι μόνον της Ελλάδας, από τους αρχαιότερους χρόνους μέχρι τον 4ο αιώνα π.Χ.

Hθικά: Στα Hθικά περιλαμβάνονται οι μελέτες Hθικά Ευδήμια, Ηθικά Μεγάλα και Ηθικά Νικομάχεια. Στο τελευταίο αυτό έργο ο φιλόσοφος υποστηρίζει ότι σκοπός κάθε ατόμου είναι η ευτυχία, την οποία ο καθένας αντιλαμβάνεται με διαφορετικό τρόπο. Θεωρεί, χωρίς να απορρίπτει τα άλλα αγαθά, ότι τη μεγαλύτερη αξία έχουν τα πνευματικά αγαθά, που μας τα χαρίζει η καλλιέργεια της αρετής. Κατά το φιλόσοφο η αρετή δεν επιβάλλεται, αλλά εξαρτάται από την ελεύθερη βούληση του ατόμου. Στις κυριότερες αρετές κατέτασσε ο Aριστοτέλης τη μεγαλοψυχία και τη φιλία, μορφή της οποίας ήταν και ο έρωτας.

Aισθητικά: Kατά τον Aριστοτέλη τέχνη ήταν η δημιουργική απεικόνιση της πραγματικότητας με τη βοήθεια των αισθήσεων. Ως ανώτερο είδος τέχνης αναγνώριζε την τραγωδία, ενώ χαρακτήριζε ως βάναυση κάθε χειρωνακτική εργασία. Tα σωζόμενα έργα που πραγματεύονται αισθητικά θέματα είναι η Ποιητική, όπου περιέχεται και ο ορισμός της τραγωδίας, και η Ρητορική, στην οποία περιέχονται γενικοί κανόνες καλλιέπειας και υποδείξεις για τα εκφραστικά μέσα, με τα οποία ο ρήτορας μπορεί να πείσει τους συνομιλητές του.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΚΑΛΑΜΙ

ΝΑΟΣ ΑΓΡΟΤΕΡΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

Προς τον
Πρόεδρο της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Κύριον Κ. Παπούλια
Προεδρικό Μέγαρο
Β. Γεωργίου Β΄ 2
Αθήνα Τ.Κ. 100.28

Αθήνα 19.1.2009

ΘΕΜΑ: ΝΑΟΣ ΑΓΡΟΤΕΡΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ

Κύριε Πρόεδρε,

Απευθυνόμαστε σε εσάς ως τον ανώτατο πολιτειακό παράγοντα της χώρας προκειμένου να σας καταγγείλουμε την επαπειλούμενη καταστροφή ενός σημαντικού αρχαιολογικού χώρου των Αθηνών που επιχειρείται με μία σαφή και μεθοδευμένη απόπειρα καταστρατηγήσεως του άρθρου 24 του Ελληνικού Συντάγματος αλλά και του Αρχ. Νόμου 3028 /2002 αρθ. 2γ. και επ. από ιδιωτικά συμφέροντα συνδυαζόμενα με πράξεις και παραλείψεις πολιτικών και υπηρεσιακών παραγόντων του Ελληνικού Κράτους.

Όπως γνωρίζετε, στην αριστερή όχθη του Ιλισού ευρίσκεται ο Αρχαιολογικός Χώρος (ΦΕΚ 94 ΤΒ 27.2.1960) του Ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδος, το σημαντικότερο διασωθέν σήμερα τοπόσημο του αρχαίου παριλισίου τοπίου που περιβάλλεται από τις οδούς Αρδηττού - Κούτουλα - Θωμοπούλου - Κεφάλου.

Πρόκειται για σημαντικότατο Μνημείο της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Η ιστορική σημασία του Μνημείου είναι τεράστια διότι εκεί εορτάζετο κάθε χρόνο κατά την αρχαιότητα η νίκη των Αθηναίων στον Μαραθώνα. Η νίκη δηλαδή που σταμάτησε την πρώτη απόπειρα του ασιατικού βαρβαρισμού να εξαπλωθεί στην Ευρώπη.

Η πανανθρώπινη πολιτιστική αξία του Μνημείου είναι επίσης σημαντικότατη και απολύτως επίκαιρη, διότι εκεί ετελούντο ως γνωστόν τα «Μικρά ή εν Αγραις Μυστήρια» ως πρώτη βαθμίδα των Ελευσινίων. Ενώ όμως από τα Ελευσίνια απεκλείοντο οι βάρβαροι δηλ. «οι μη την φωνήν, την ψυχήν, Έλληνας είναι» η Αθήνα με το πνεύμα πραότητος, φιλοξενίας και ανθρωπισμού που την διέκρινε επέτρεπε στα εν Αγραις Μυστήρια να γίνονται δεκτοί Ελληνες και Ξένοι, Ανδρες και Γυναίκες, Ελεύθεροι και Δούλοι ( Δημοσθ. «Κατά Νεαίρας») δηλ. άνθρωποι ανεξαρτήτως καταγωγής, φύλου ή κοινωνικής τάξεως. Διατυπώθηκαν δηλαδή εκεί για πρώτη φορά παγκοσμίως οι αξίες που αποκαλούνται σήμερα «ανθρώπινα δικαιώματα» και «αντιρρατσισμός» οι οποίες έχουν ενσωματωθεί τόσο στο Ελληνικό Σύνταγμα όσο και στην Ευρωπαϊκή Συνθήκη για την Θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης και την οποία έχει επικυρώσει το Ελληνικό Κοινοβούλιο από το 2005.

Ο χώρος είναι μνημειακά υπαρκτός, έστω και αν σήμερα σώζονται μόνο τα θεμέλια και ο αναλημματικός τοίχος. Λεπτομερή σχέδια του Ναού ( έργο του Καλλικράτη) έχουν αποτυπωθεί, προ της κατεδαφίσεώς του από τους τούρκους, από τους αρχιτέκτονες J. Stewart, και Ν. Revett, το 1751. Ι. Τραυλό το 1946. Επίσης έχουν αναφερθεί σε αυτόν, λόγω της σπουδαιότητός του, αρχαιολόγοι μεγάλου κύρους όπως οι Doerpfeld, Dismor, Kerenyi, Ορλάνδος, Σκιάς και Σβορώνος. Μέλη του Ναού σώζονται σε διάφορα Μουσεία ( Αρχ. Αθηνών, Βενετίας, Βερολίνου) πρόσφατα δε κατά την μερική κατεδάφιση-ανασκαφή μικρού μέρους των παλαιών οικιών του χώρου κατόπιν της υπ' αρ. ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1Φ3/884/3/4359/31.10.2005 Υ.Α. εντοπίστηκε και περισυνελέγη αρχαίο αρχιτεκτονικό υλικό το οποίο φυλάσσεται στις αποθήκες της Γ΄ΕΠΚΑ.

Λόγω της σπουδαιότητος του χώρου, το ΚΑΣ έχει γνωμοδοτήσει από το 1964 έως το 2003 επτά φορές υπέρ της απαλλοτριώσεως και αναδείξεώς του. Η κοινή υπουργική απόφαση (ΥΠΠΟ και ΥΠΕΘΟ) του 1995 (ΦΕΚ 431/22.7.1995) περί απαλλοτριώσεως ουδέποτε υλοποιήθηκε. Η τελευταία γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (40/19.10.2005 θέμα 5ον) και η σχετική Υ.Α (ως άνω) προέβλεπε την καθαίρεση όλων των κτισμάτων του χώρου με δαπάνες του ΥΠΠΟ και υπό την επίβλεψη της Γ΄ΕΠΚΑ και αφού «περισυλλεγή το εντοιχισμένο υλικό στα υπό καθαίρεση ακίνητα» το θέμα να επανέλθει στό ΚΑΣ. Για προφανείς λόγους η ανασκαφή σταμάτησε λίγες ημέρες μετά την έναρξή της (12.12.06) έκπληκτοι δε πληροφορηθήκαμε πρόσφατα από δημοσιεύματα του τύπου ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ παραβαίνοντας τον Ν 3028/2002 αρθ. 6 παρ. 10 και παρακάμπτοντας εν επιγνώσει του την ως άνω Υ.Α του ΥΠΠΟ περί ανασκαφικής έρευνας με φροντίδα, επίβλεψη και δαπάνες του, έδωσε την 23.12.2008 (!!) έγκριση κατεδαφίσεως σε κατασκευαστική εταιρεία που εμφανίστηκε όψιμα (κατά παράβαση του Ν 3028/2002 αρθ.7 παρ.1 και 2 περί πραγμάτων εκτός συναλλαγής) ως ιδιοκτήτης του αρχαιολογικού χώρου (!)

Αντί λοιπόν ο χώρος να αναδειχθεί σε πανευρωπαϊκό προσκύνημα για τους ιστορικούς και πολιτιστικούς λόγους που προαναφέραμε ευρίσκεται Ελληνικό Υπουργείο (ΥΠΕΧΩΔΕ) να περιφρονεί απόφαση άλλου (ΥΠΠΟ) καθιστάμενο έτσι συνένοχο και ταυτιζόμενο με τις μεθοδεύσεις ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων που σκοπό έχουν την καταστροφή της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ελληνικού Λαού!

Κύριε Πρόεδρε, τα ανωτέρω αποτελούν ανησυχητικά σημεία αλαζονείας της εξουσίας και παντελούς ελλείψεως σεβασμού της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της πατρίδος μας, τυχόν δε υλοποίηση των σχεδίων καταστροφής του Μνημείου είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει νέο διεθνή διασυρμό της Χώρας. Γνωρίζοντας την ευαισθησία σας σε θέματα πολιτισμού, σας παρακαλούμε να παρέμβετε με το προσωπικό σας κύρος αλλά και με το κύρος του αξιώματός σας για την σωτηρία του Μνημείου.

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΥ	ΤΟ ΜΕΛΟΣ
Σωκράτης Χριστοδουλαρής	Ιωάννης Στεργίου

Υ.Γ.: Το ΕΑΡ παρακολουθεί προσεκτικά το σημαντικό αυτό θέμα σύμφωνα με σχετική πρόβλεψη του Καταστατικού του και έχει εγγράφως δηλώσει παράσταση ( ΑΠ. ΥΠΠΟ/ΚΑΣ 321/6.3.07) σε κάθε Συνεδρίαση του ΚΑΣ σχετική με αυτό.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ:

ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Κύριον Κων. Καραμανλή
Μέγαρο Μαξίμου
Ηρώδου Αττικού 19
Αθήνα 106.74

ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΕΡΙΒ/ΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ
Κύριον Γ. Σουφλιά
Αμαλιάδος 17
Αθήνα 115.23

ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Κύριον Α. Σαμαρά
Μπουμπουλίνας 22
Αθήνα 106.82

ΠΗΓΗ: ΕΑΡ

ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΑΡΙΣΤΩΝ...

Ο μέσος εκπαιδευτικός του 2007 εισέρχεται στην τάξη με χαλαρό ύφος και διεκπεραιώνει τυπικά την διαδικασία. Απαγγέλλει το μάθημα της ημέρας, ανταλλάσσει μερικές κοινοτυπίες με τα παιδιά και εξέρχεται. Υπάρχει φυσικά και η χειρότερη εκδοχή: ο δημοσιοϋπαλληλοποιημένος εκπαιδευτικός που, αισθανόμενος ασφαλής και κατοχυρωμένος στην θανατηφόρα και πνευματοκτόνα μονιμότητά του, αργεί εσκεμμένα να πάει στο μάθημα και μάλιστα επιπλήττει με ύφος «παληού» τους νεώτερους που σπεύδουν, υπο-απασχολεί τα παιδιά μέχρι να χτυπήσει το κουδούνι εφησυχασμένος ότι το φροντιστήριο θα καλύψει τα κενά, υπολειτουργεί στο σχολείο ώστε να έχει περίσσευμα ενέργειας για το φροντιστήριο που δουλεύει ο ίδιος, συνδικαλίζεται με σκοπό να απεργεί παραμονές επετείων ώστε να επεκταθεί η σχόλη του με «γεφυρούλες».
Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο παλαιός δάσκαλος ιεραπόστολος ή και ο παλαιού τύπου ιδεολόγος-συνδικαλιστής αποτελούν είδη εν ανεπαρκεία.

Σε τι συνίσταται, όμως, η αυθεντική έννοια του δασκάλου;

Κατ’ αρχήν πρέπει να έχει επιλέξει την ιδιότητα του εκπαιδευτικoύ λόγω έφεσης και αγάπης προς αυτήν.

Δεύτερον, πρέπει να την θεωρεί λειτούργημα, και όχι επάγγελμα. Δηλαδή προσφορά προς την κοινωνία, και μάλιστα με μεγάλο βαθμό ανιδιοτέλειας.

Τρίτον, πρέπει να αποφεύγει τους μαθητοπατερικούς λαϊκισμούς, που αποφέρουν εύκολη δημοτικότητα, και, αντιθέτως, να είναι αυστηρός και δίκαιος. Η αυστηρότητα είναι ο μηχανισμός εκείνος που εμπεδώνει τον σεβασμό του μαθητή στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Τέταρτον, πρέπει να είναι επιστημονικά ενημερωμένος —ας μην χρησιμοποιήσω την βαρειά λέξη «σοφός». Η παιδεία του δασκάλου —θα ήθελα να πω η «σοφία»— γεννά τον σεβασμό του μαθητή στο πρόσωπο του δασκάλου.

Πέμπτον, ο δάσκαλος πρέπει να είναι δίκαιος, για παράδειγμα η βαθμολογία του πρέπει να είναι το γινόμενο ενός σύνθετου πολυώνυμου, που να συνυπολογίζει όχι μόνον την επίδοση αλλά και το ήθος, όχι μόνον το αποτέλεσμα αλλά και την προσπάθεια, όχι μόνον την συμμετοχή αλλά και την οικογενειακή κατάσταση του μαθητή. Για παράδειγμα, ο βαθμός λειτουργεί όχι μόνον ως αμοιβή αλλά και ως ενθάρρυνση και ψυχολογική στήριξη.

Έκτον, ο δάσκαλος πρέπει να είναι παιδαγωγός και ψυχαναλυτής, δηλαδή να προσεγγίζει τον ψυχικό κόσμο του μαθητή και να χρησιμοποιεί την εκπαιδευτική διαδικασία ως μηχανισμό έμμεσης ψυχοθεραπείας. Δύσκολο, βεβαίως.

Έβδομον, ο δάσκαλος πρέπει να διδάσκει ήθος, διότι γνώση χωρίς ήθος είναι κύμβαλον αλλαλάζον.

Όγδοον, ο δάσκαλος πρέπει να είναι συναρπαστικός, να είναι ρήτωρ, εύγλωττος, απροσδόκητος, οικείος αλλά και εμβληματικός μαζί, συναισθηματικός μά και πρότυπο, αφηγητής αλλά και μαιευτικός.

Μπορεί όλ’ αυτά να ηχούν ανέφικτα στην καθημερινή συλλογική αθλιότητα, αλλά από πού θα ξεκινήσει το ξήλωμα της αθλιότητας παρά από το Σχολείο. Ας θυμηθούμε άλλωστε ότι όλοι μας είχαμε έναν τέτοιον δάσκαλο στα σχολικά μας χρόνια, που εγκαταστάθηκε διά παντός στην συνείδησή μας και λειτουργεί ως κριτήριο, γνώμονας και πυξίδα.

Εξ άλλου ο Πλάτων είχε πει ότι «η διδασκαλία είναι το επάγγελμα των αρίστων».

ΠΗΓΗ: Μελέτης Μελετόπουλος

Ο Ομπάμα και οι εγχώριες ελπίδες

Η εξευτελιστική και εθνικά επικίνδυνη τάση των νεοελλήνων να εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε κάποιον από μηχανής θεό έχει μακρότατο παρελθόν. Πληρώσαμε με ποταμούς αίματος τα ορλωφικά, διότι πιστέψαμε ότι η ομόδοξος Ρωσία είχε την πρόθεση να μας σώσει αφιλοκερδώς από τον τουρκικό ζυγό και όχι ότι μας μεταχειρίστηκε ως χρήσιμο μοχλό γεωστρατηγικού αντιπερισπασμού. Στην Ελληνική Νομαρχία, το πικρό δίδαγμα των ορλωφικών αποτυπώθηκε στην προτροπή του ανώνυμου συγγραφέα οι Ελληνες να αποφασίσουν επιτέλους να βασισθούν στις δικιές τους δυνάμεις. Προτροπή επίκαιρη και σήμερα. Ηδη πριν από την εκλογή του Ομπάμα άρχισε η γνωστή παραφιλολογία σχετικά με τις προθέσεις του στα ελληνικά εθνικά θέματα. Ο Μπαράκ Ομπάμα είναι, όμως, ήδη, ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Η προσωπικότητά του και η ιδεολογία του θα συνεχίσουν να υφίστανται, αλλά τα αμερικανικά γεωπολιτικά συμφέροντα θα έχουν τώρα τον πρώτο λόγο.Το Συμβούλιο Ασφαλείας θα οδηγεί τα βήματά του. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι θέσεις του νέου προέδρου αλλά και η πολιτική διαδρομή του αντιπροέδρου Μπάιντεν (που υπήρξε μαχητικός υποστηρικτής των ελληνικών θέσεων) δημιουργούν προϋποθέσεις, αλλά μόνον προϋποθέσεις για μία καλύτερη ελληνοαμερικανική συνεννόηση. Είναι υπόθεση των ελληνικών κυβερνήσεων να αξιοποιήσουν τα νέα δεδομένα. Πιθανώς ο Ομπάμα να είναι πιο αμερόληπτος ή να εξαρτάται λιγότερο από τα πετρελαϊκά συμφέροντα από τον προκάτοχό του. Μπορεί πράγματι να συμβάλει στην αντιμετώπιση της φτώχειας στον Τρίτο Κόσμο, του φαινομένου του θερμοκηπίου ή των ανισοτήτων στην ίδια την Αμερική. Αλλά σίγουρα δεν είναι δική του δουλειά να αναβαθμίσει την ελληνική διπλωματία, την ελληνική Δημόσια Διοίκηση και κυρίως το απαράδεκτο επίπεδο της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας. Και ας μην ξεχνάμε ότι μία χώρα δικαιούται να λαμβάνει από τους συμμάχους της όσα ακριβώς τους προσφέρει.

Μελέτης Μελετόπουλος

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ